Mostrando entradas con la etiqueta Memoria. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Memoria. Mostrar todas las entradas
miércoles, 16 de enero de 2013
Murguía.
Manuel Murguía é coñecido sobre todo por ser o home de Rosalía de Castro e o fundador da Real Academia Galega. Sen embargo, foi un home que, cando naceu, atopou un país que era un pequeno outeiro, e cando morreu, deixou atrás unha montaña. “Con 26 anos era o líder de Galicia. Pola súa musculatura intelectual non houbo no século XIX nin en parte do XX, un home da altura intelectual de Murguía, e non soamente en Galicia, senón en España, como comentaban Castelar e Sagasta.
Non é doado facer unha biografía de Manuel Martínez Murguía, porque el mesmo se encargou de ocultar, eliminar ou disfrazar elementos da súa vida, e tamén da que sería a súa muller, para enxergar unha imaxe canónica, que mesmo se encargaron de reproducir as súas fillas. O que Murguía quixo ocultar era, sobre todo, que os dous eran fillos naturais. Rosalía dunha fidalga preñada por un cura, e Murguía dunha rapaza vasca que coñeceu, non se sabe como, un farmacéutico compostelán. Se deu a luz en Oseiro (Arteixo), o 17 de maio de 1833, non foi porque fose ofrecida á Virxe da Pastoriza, senón porque estaba alí salvando as aparencias na casa dunha familia amiga do seu noivo, que casou con ela uns días despois. Por se fose pouco para aquela sociedade do primeiro terzo do século XIX, o matrimonio Martínez Murguía separouse poucos anos despois. Aquela maquillaxe, foi o prezo que tivo que pagar unha parella socialmente incómoda, rebelde e comprometida politicamente co progresismo máis radical e con Galicia.
No que se refire a carácter, Murguía era un pouco como o Tyrion Lannister de A Game of Thrones. Tamén lle chamaban por tras “o gnomo” —medía 1,30 e din que cabía nun andel da Biblioteca Universitaria—, e pese a iso tiña unha lingua temible e un xenio máis que vivo que o dispoñía a batallar con que fose. E como Lannister, era ben amigo da esmorga. Nos seus anos de estudante en Madrid formaba parte do “comité borrasca”, un grupo que nunca se deitaba antes que a lúa. No que se refire ao compromiso, no caso de Murguía, xa se manifestou, segundo el propio, cando tiña 13 anos e seguiu apaixonado o levantamento liberal de Solís no 1846, que rematou cos fusilamentos de Carral. “Toda a súa obra, libros, folletos, discursos e artigos, se refire a Galicia. Murguía tiña unha concepción mesiánica do súa misión co país, e por iso el e máis Rosalia volveron a Galicia, a pesar de que xa sentara as bases para unha carreira prometedora en Madrid, e so quedaba “agardar o seguinte paso: a dirección dun xornal, conseguir colaboracións ben retribuídas, ou entrar na política… Así o fixeron os seus compañeiros e amigos: Ruiz Aguilera, Pedro Antonio de Alarcón, Núñez de Arce, Ruiz Zorrilla, Gustavo Adolfo Bécquer, Pi i Margall, Castelar, Sagasta, Salmerón. Todos eles colaboraron nos mesmos xornais, participaron da mesma vida social e poucos, entre eles, superaban a Rosalía e Murguía en cultura, capacidade de traballo e xenio literario”. Volveron case sen avisar aos amigos, nin de alí nin de aquí, e sen traballo nin casa buscada.
Aqueles rexionalistas independentistas
“Murguía foi o primeiro nacionalista, o primeiro en distinguir entre nación, un feito natural cunha historia e unha cultura propias, e o Estado, un produto artificial dun poder político. Abriu un camiño que logo seguirían Risco e Castelao”. Con todo, non deu os primeiros pasos políticos ata despois da morte de Rosalía, en 1885, cando se atopa con Alfredo Brañas. Eran a combinación perfecta, a altura intelectual de Murguía e o carisma de Brañas. “Brañas era case independentista, pero moi conservador, carlista, e Murguía un liberal progresista”. “O rexionalismo deixouno morrer de inanición Murguía, nin querendo ser o seu presidente nin deixando que o fose Brañas. Ademais, dáse conta de que era un movemento de minorías, de elites, e opta pola rebelión dos campesiños, que eran a maioría da poboación, dos mariñeiros e do incipiente proletariado”. Desde a experiencia rexionalista, Murguía seguiu predicando o galeguismo en canto foro había, e disimulaba cada vez con metáforas máis evidentes a súa aposta pola independencia, pero mantívose politicamente neutral, tanto cando xurdiu Solidaridad Gallega como as Irmandades da Fala. Cando morreu, o 2 de febreiro de 1923, o comercio coruñés pechou, e as ventás das casas lucían crespóns negros. Foi enterrado no cemiterio de San Amaro, canda os seus fillos Ovidio e Amara. O seu biógrafo describe o acto: “Fala o concelleiro nacionalista Lois Peña Novo. Soa o Himno Galego, e mozos das Irmandades da Fala inclinan as bandeiras en sinal de respecto. Dábanse conta de que estaban enterrando ao mellor soldado da patria”.
A incerteza económica, foi unha constante na vida do matrimonio. “Por aquí dicen que bebéis oro’, acusaba a Murguía o pai, a quen sempre acababa recorrendo en última instancia. A verdade é que Murguía foi o primeiro liberado de Galicia. Cando non tivo soldo de funcionario, tiña axudas do Centro Galego da Habana, ou das Deputacións, e cobraba ben as colaboracións en prensa, sobre todo en Madrid”, comenta o seu biógrafo. “Pero tiña razón o pai, nunca tiveron conta dos cartos. Eran unha familia con catro ou cinco fillos, sempre con dúas criadas, e houbo momentos en que tiñan cinco ou seis requirimentos xudiciais, desde o xastre ata o que lles vendía o viño”. Pero cando a pobreza entraba pola porta, o amor non saltaba pola ventá: cando estaban separados escribíanse unha carta diaria.
Fosen cales fosen as circunstancias, o traballo de Murguía foi titánico. Era consciente do valor das artes na construción da alma nacional dun pobo, como en Irlanda, Hungría ou Polonia. Alentou a Rosalía, Pondal e Curros, e procurou atopar figuras semellantes na música e na pintura, como quen fai un casting. Foi el quen conseguiu que os nacentes centros da emigración americana fosen galegos, e non españois. “Tivo unha perspicacia asombrosa e xogou moi rápido. Colaborou gratis nos periódicos, prodigando a idea de que era digno proceder dunha metrópole europea, da cultura celta. Isto foi posible tamén porque en 1873-1874 emigraron tamén moitos intelectuais que se empregaron de profesores en América”.
O eixo da súa produción literaria é a construción de Galicia. Desde o primeiro libro escolar —La primera luz, Vigo, 1859— que recolle o feito diferencial galego, o idioma e a xeografía, ata o seu proxecto máis ambicioso, a Historia de Galicia. A Historia, coa que soamente chegou ata a Idade Media. Sen embargo, o tomo III, dedicado ao reino suevo, chegou para erguer unha intensa polémica coa Real Academia da Historia, a institución encargada da “historiografía oficial do Estado, empeñada en demostrar a esencialidade da historia de España desde os visigodos ata o presente nun presente ininterrompido de lexitimidade monárquica, de centralización política e de asimilación cultural”. A publicación do último tomo, o IV, motivou cruces de reproches entre o presidente do Goberno, Castelar, en discursos nas Cortes, e o seu amigo Murguía, que nuns Xogos Florais en Tui non se cortou en acusalo de “doblemente semita, po-l'a raza, e po-l'a ley e modo de concebila”.
Aparte de coa Historia de España e co presidente do Goberno, entre outras discusións menores, pero non menos encarnizadas, Murguía non tivo reparo en polemizar con Emilia Pardo Bazán. A escritora coruñesa, a dous meses da morte de Rosalía, rendeulle unha homenaxe como “poeta regional”. “Es la literatura regional puente que enlaza á las letras cultas con la poesía y el arte del pueblo: sírvense los poetas regionales de un instrumento, el dialecto, que si a veces encierra su fama en los límites de una provincia, en cambio, dentro de ella, los corona como reyes”. “Á Pardo Bazán chamoulle de todo, porque era un gran polemista e dicía, que cando atacaban, había que morder. Ela non lle contestou. Tíñalle auténtico medo”. “É curioso que agora a institución que el fundou teña a súa sede na que foi a casa dela. As voltas que dá a vida”.
Se consideraba a poesía de Rosalía como un dos piares da construción nacional de Galicia, nada máis quedar viúvo, consagrou os seus esforzos á súa mitificación. “A foto de Rosalía, por exemplo, xa estaba en todas as casas dos emigrantes. Como ela non quería que se difundira, dixéralle que lla mandara como agradecemento a Waldo Ínsua, director do xornal cubano El Eco de Galicia. “O pobo non só coñeceu o nome de Rosalía e cantou os seus versos, tamén empezou a querer a Rosalía, esaxerando quizais a súa desventura, […]foi creando unha imaxe de Rosalía semellante á súa propia imaxe e cando ese vínculo se creou, Rosalía converteuse en mito”. O mito acabaría tamén afectando negativamente á memoria popular de Murguía, segundo o seu biógrafo. “Rosalía representaba a humildade. El, a soberbia intelectual”.
martes, 18 de diciembre de 2012
Náufragos.
(Esteban Padrós de Palacios)
"La balsa, abandonada a los caprichos de la corriente y sin ninguna voluntad que la rigiera. Unas tablas carcomidas. Un palo con unos calzoncillos flotando al viento. Dos hombres echados sin que el sol pudiese herir, ya, sus pupilas ausentes.
-Tengo sed -dijo García, que era un náufrago vulgar.
La balsa entraba, en aquel momento, en la playa de Miami. Canoas, bañistas, mujeres extraordinarias.
-Oigo voces...
-Espejismo -sentenció García, siempre mirando al sol.
-Sí, espejismo...
Los bañistas comentaron:
-Qué gentes más raras. Ya no saben qué hacer para llamar la atención.
-Yo lo encuentro de mal gusto...
Y la corriente, poco a poco, arrastró de nuevo la balsa hacia el océano Atlántico. Los dos náufragos iban llegando a este punto en que resulta tan difícil morir...
domingo, 16 de diciembre de 2012
Arriad el foque
¡Arriad el foque!, ordena el capitán. ¡Arriad el foque!, repite el segundo. ¡Orzad a estribor!, grita el capitán. ¡Orzad a estribor!, repite el segundo. ¡Cuidado con el bauprés!, grita el capitán. ¡El bauprés!, repite el segundo. ¡Abatid el palo de mesana!, grita el capitán. ¡El palo de mesana!, repite el segundo. Entretanto, la tormenta arrecia y los marineros corremos de un lado a otro de la cubierta, desconcertados. Si no encontramos pronto un diccionario, nos vamos a pique sin remedioAna María Shua.
El naufragio,
La tormenta arreciaba y supo que el bajel no
aguantaría. Sin mujeres ni niños a quien salvar, decidió luchar por los libros.
Cogió las cartas de navegación y construyó un barco con cada una de
ellas.
Cuentan que, mientras el bajel se hundía, el
capitán sonreía en cubierta
Luisa Hurtado González
Los minutos posteriores a las 4.30 fueron muy oscuros en la zona de la torre de Hércules. El Observatorio Meteorológico de La Coruña registró en ese momento vientos superiores a los 100 kilómetros por hora, con una visibilidad inferior a los 100 metros. Eso significaba que, desde el puente del buque, no podría verse más que la mitad de la eslora del casco. La proa quedó oculta bajo un diluvio.
El práctico perdió de vista al petrolero. Llamó por radio al Sertosa 22 y preguntó si veía en su radar al buque. Sí; allí estaba el luminoso punto verde, correctamente colocado en medio de la enfilación. Pero un punto no tiene proa ni popa, de forma que era imposible saber que el Mar Egeo navegaba entonces en una trayectoria que le conducía directamente contra la costa. En efecto, a las 4.35 el rumbo del petrolero era de 190, bastante alejado de los 108 previstos. Los radares sufrieron las consecuencias de la tormenta eléctrica, y desde la pantalla del Sertosa 22 dejó de verse momentáneamente el eco del petrolero. Para el práctico, sólo quedaba avanzar por la enfilación en busca del buque mientras era sacudido por el duro y repentino chubasco.
A las 4.55 la lluvia amainó y el práctico pudo contemplar al buque embarrancado. El Mar Egeo estaba firmernente metido en las piedras hasta la mitad de la eslora y con el tercio de popa flotando a merced de las olas, cimbreándose y amenazando con partirse en dos [lo que finalmente ocurrió a las 10.07 de ese día 3. Siete de sus nueve tanques estallaron entonces en llamas]. El práctico acercó su lancha hasta el buque y, no sin grandes dificultades, ascendió por la escala respirando un penetrante hedor a crudo. Cuando remontó hasta el puente para ponerse a disposición del capitán, la máquina del buque estaba parada. La investigación de los hechos está en marcha desde ese 3 de diciembre, tanto por el juez como por la Comisión de Investigación de Siniestros de Marina Mercante.
JUAN CARLOS ARBEX 07/04/1993
http://www.elpais.com/articulo/espana/ultimas/millas/Mar/Egeo/elpepiesp/19930407elpepinac_7/Tes
Los minutos posteriores a las 4.30 fueron muy oscuros en la zona de la torre de Hércules. El Observatorio Meteorológico de La Coruña registró en ese momento vientos superiores a los 100 kilómetros por hora, con una visibilidad inferior a los 100 metros. Eso significaba que, desde el puente del buque, no podría verse más que la mitad de la eslora del casco. La proa quedó oculta bajo un diluvio.
El práctico perdió de vista al petrolero. Llamó por radio al Sertosa 22 y preguntó si veía en su radar al buque. Sí; allí estaba el luminoso punto verde, correctamente colocado en medio de la enfilación. Pero un punto no tiene proa ni popa, de forma que era imposible saber que el Mar Egeo navegaba entonces en una trayectoria que le conducía directamente contra la costa. En efecto, a las 4.35 el rumbo del petrolero era de 190, bastante alejado de los 108 previstos. Los radares sufrieron las consecuencias de la tormenta eléctrica, y desde la pantalla del Sertosa 22 dejó de verse momentáneamente el eco del petrolero. Para el práctico, sólo quedaba avanzar por la enfilación en busca del buque mientras era sacudido por el duro y repentino chubasco.
A las 4.55 la lluvia amainó y el práctico pudo contemplar al buque embarrancado. El Mar Egeo estaba firmernente metido en las piedras hasta la mitad de la eslora y con el tercio de popa flotando a merced de las olas, cimbreándose y amenazando con partirse en dos [lo que finalmente ocurrió a las 10.07 de ese día 3. Siete de sus nueve tanques estallaron entonces en llamas]. El práctico acercó su lancha hasta el buque y, no sin grandes dificultades, ascendió por la escala respirando un penetrante hedor a crudo. Cuando remontó hasta el puente para ponerse a disposición del capitán, la máquina del buque estaba parada. La investigación de los hechos está en marcha desde ese 3 de diciembre, tanto por el juez como por la Comisión de Investigación de Siniestros de Marina Mercante.
JUAN CARLOS ARBEX 07/04/1993
http://www.elpais.com/articulo/espana/ultimas/millas/Mar/Egeo/elpepiesp/19930407elpepinac_7/Tes
domingo, 2 de diciembre de 2012
Eduardo Quintás, del país de Onetti y Benedetti.
Eduardo, hijo de gallegos (gallego es en él término polisémico), llega a Galicia dejando atrás El Corralito argentino-uruguayo y en esperanza de un futuro mejor. Con él su familia , detrás más familia y un mundo conocido.
Javier y Eliezer le preguntan sobre su edad, cuándo cambía su vida y sobre el aprendizaje que supuso la experiencia. Nos habla también Eduardo de los sabores, aquí, imposibles de la pizza, de la fariña ... Bajo el paraguas de su experiencia vital hemos reflexionado una vez más sobre las diferencias que nos unen, nos integran y nos individualizan. De nuevo el privilegio de compartir y de reconocernos en el otro.
Eduardo define su visión de la vida con una frase "Lo seguro es el cambio". Una visión optimista del hijo de emigrantes que, en un rulo temporal, emigra. Un puente de generaciones que parte de sus padres y llega a sus hijos y con Fernanda a todos nosotros.
miércoles, 21 de noviembre de 2012
Un Micro de Benedetti.
| Beatriz, la polución[Cuento. Texto completo] Mario Benedetti | |
|
Uruguay
Hugo Borel; El elogio de la nieve
oír, propaganda y desastres..!
Escena I
Desde el negro y con lentitud la escena se va iluminando hasta ir definiendo
los volúmenes. Las sillas de viena están dadas vuelta sobre las mesas. El bolichero ya
está en el boliche y realiza gestos de calentamiento, porque en la calle hay un gran
frío. Silba y acompaña un tango de Gardel difundido por la radio, mientras se pone el
saco negro de trabajo. Va acomodando una por una las sillas. Luego de la música
surge el sonido monótono y gangoso de lo que parece ser un informativo. La voz se
entrecorta, sube de volumen. El bolichero va tras el mostrador y golpea el aparato,
que adquiere un poco de fidelidad cuando el locutor anuncia:
.
..temperaturas polares se registrarán en esta jornada, donde la mínima
prevista será de......grados bajo cero, marca inusitada en estas latitudes, por lo que
se recomienda...
Se escucha una descarga y la voz mengua de nuevo. Otro golpe y gestos de
pegar la oreja al aparato.
Bolichero (acento gallego)
: ¡Joder, que se siente el frío hoy!
Tendría que cambiar esa porquería de radio... ¡Bah, para lo que hay que
oír, propaganda y desastres..!
Suscribirse a:
Entradas (Atom)

